Sách Dig It! Building Bound to the Ground – Bjarne Mastenbroek

Trong suốt nhiều thế kỷ, đặc biệt là ở phương Tây, con người thường coi mình tách biệt và đứng trên thiên nhiên. Chúng ta xây dựng những hệ thống riêng, trôi dạt khỏi sự kết nối tự nhiên và coi mặt đất không gì hơn là một nền móng thụ động.

Tuy nhiên, vẫn có những kiến trúc sư khao khát tìm lại sự kết nối, lấy tự nhiên làm điểm tựa cho các nghi lễ, sự bảo vệ và cân bằng sinh thái. “Dig it! Building Bound to the Ground” của tác giả Bjarne Mastenbroek chính là lời hồi đáp cho khao khát đó.

SÁCH DIG IT! BUILDING BOUND TO THE GROUND

Kiến trúc là một trong số rất ít nỗ lực của con người có sự kết nối vật lý trực tiếp, cố định và bền vững với bề mặt Trái Đất. Bjarne Mastenbroek và công ty kiến trúc SeARCH của ông đã dành nhiều năm để đi sâu vào mối quan hệ giữa công trình và bối cảnh xung quanh. Với họ, tòa nhà không nên là một khối đá đơn điệu thống trị cảnh quan, mà phải là một phần của cảnh quan đó.

Cuốn sách ngoại văn Dig it! là một trong những ấn phẩm quy mô lớn và tham vọng của TASCHEN trong lĩnh vực kiến trúc, mong muốn mang kiến trúc trở lại sự hài hòa với bề mặt đất mẹ. Qua gần 1.400 trang sách, nhóm tác giả đã khai quật lịch sử văn hóa xây dựng và mang ra ánh sáng những ví dụ hấp dẫn về triết lý này. Có những công trình đã quá nổi tiếng, nhưng cũng có những ví dụ đã bị lãng quên từ lâu trong dòng chảy thời gian.

• Tác giả: Bjarne Mastenbroek
• Số trang: 1390 trang
• Kích thước: 19.7 x 60 x 28 cm
• Hình thức: Bìa cứng, có trang gập mở rộng
• Năm xuất bản: 2021
• Nhà xuất bản: TASCHEN
• Ngôn ngữ: Tiếng Anh

1. Ý tưởng cốt lõi – Kiến trúc không tách rời tự nhiên

Điểm xuyên suốt của “Dig it!” nằm ở việc đặt lại mối quan hệ giữa kiến trúc và mặt đất. Thay vì xem mặt đất chỉ là nền móng thụ động, cuốn sách cho thấy nó là một phần không thể tách rời trong quá trình thiết kế.

Trong nhiều thế kỷ, đặc biệt ở phương Tây, kiến trúc thường hướng lên cao, tách khỏi địa hình và tạo nên sự đối lập với thiên nhiên. Công trình trở thành một thực thể độc lập, đôi khi bỏ qua bối cảnh xung quanh.

Ngược lại, “Dig it!” đưa ra một cách tiếp cận khác. Kiến trúc không đứng trên thiên nhiên mà hòa vào thiên nhiên. Các công trình tận dụng địa chất, khí hậu và cảnh quan để tối ưu hiệu quả sử dụng, đồng thời giảm thiểu tác động môi trường. Đây cũng chính là nền tảng của tư duy thiết kế bền vững hiện đại.

2. Hành trình xuyên suốt lịch sử kiến trúc

Ấn phẩm không giới hạn trong một giai đoạn hay phong cách cụ thể, mà mở rộng ra nhiều thời kỳ khác nhau trong lịch sử xây dựng của con người. Người đọc sẽ khám phá những nhà thờ được đục trực tiếp vào đá tại châu Phi, nơi kiến trúc gần như hòa làm một với địa hình. Tại Trung Quốc, các ngôi làng đào sâu vào lòng đất cho thấy cách con người thích nghi với khí hậu và tài nguyên. Bên cạnh đó là những công trình hiện đại được phủ xanh, hòa vào đô thị nhưng vẫn giữ được sự kết nối với tự nhiên.

Điểm đặc biệt là cách cuốn sách liên kết các ví dụ này lại với nhau. Dù khác biệt về thời gian và văn hóa, tất cả đều phản ánh cùng một tư duy: xây dựng dựa trên địa hình, không chống lại nó. Điều này tạo nên một dòng chảy xuyên suốt, giúp người đọc nhìn thấy sự phát triển của kiến trúc dưới góc nhìn dài hạn.

3. Sáu chiến lược thiết kế xuyên suốt “Dig it! Building Bound to the Ground”

Thay vì trình bày theo trình tự thời gian thông thường, Dig it! được chia thành 6 chương tương ứng với 6 “chiến lược” mà con người đã sử dụng để kết nối công trình với mặt đất. Cách tiếp cận này giúp người đọc dễ hiểu và dễ ghi nhớ hơn khi tiếp cận một lượng lớn thông tin:

1. Bury – Chôn sâu vào lòng đất: Các công trình được đặt hoàn toàn hoặc một phần dưới mặt đất, tận dụng lớp đất như một lớp cách nhiệt tự nhiên. Điều này giúp ổn định nhiệt độ bên trong và giảm thiểu tác động từ môi trường bên ngoài.
2. Embed – Gắn kết với địa hình: Thay vì san phẳng địa hình, công trình được “cài” vào cấu trúc tự nhiên của đất đá. Độ dốc, địa hình và kết cấu sẵn có được tận dụng để tạo nên không gian phù hợp.
3. Absorb – Hòa tan vào cảnh quan: Ở chiến lược này, kiến trúc gần như biến mất trong môi trường xung quanh. Công trình không nổi bật mà trở thành một phần của cảnh quan, tạo cảm giác tự nhiên và liền mạch.
4. Spiral – Tổ chức không gian theo chiều xoắn: Không gian được tổ chức theo dạng xoắn hoặc chuyển động liên tục, giúp kết nối các khu vực với nhau một cách linh hoạt và phù hợp với địa hình.
5. Carve – Khắc trực tiếp vào vật liệu: Thay vì xây dựng từ bên ngoài, công trình được tạo ra bằng cách “khắc” vào đất hoặc đá. Đây là một trong những phương pháp cổ xưa nhưng vẫn có giá trị đến ngày nay.
6. Mimic – Mô phỏng tự nhiên: Thiết kế lấy cảm hứng trực tiếp từ hình dạng và cấu trúc của tự nhiên. Công trình không chỉ hòa nhập mà còn phản ánh cách tự nhiên vận hành.

4. Những ví dụ điển hình trên toàn thế giới

Một trong những điểm cuốn hút nhất của “Dig it!” là cách cuốn sách đưa người đọc đi qua nhiều vùng địa lý và thời kỳ khác nhau, để thấy rằng tư duy xây dựng gắn liền với mặt đất đã xuất hiện từ rất sớm và vẫn tiếp tục phát triển đến ngày nay.

• Các nhà thờ đá châu Phi: Những công trình này không được xây dựng theo cách thông thường, mà được đục trực tiếp từ khối đá tự nhiên. Từng chi tiết được tạo hình bằng cách loại bỏ vật liệu thừa, thay vì lắp ghép từ bên ngoài. Điều này giúp công trình có độ bền cao, đồng thời tạo ra không gian mang tính biểu tượng và gắn liền với yếu tố tâm linh.
• Làng Trung Quốc trong lòng đất: Tại một số khu vực ở Trung Quốc, người dân đã tận dụng địa hình đất mềm để đào sâu xuống, tạo nên các khu nhà ở dưới mặt đất. Những không gian này có khả năng giữ nhiệt tốt, mát vào mùa hè và ấm vào mùa đông. Đây là ví dụ rõ ràng cho thấy cách con người thích nghi với môi trường để tối ưu hóa điều kiện sống.
• Biệt thự vách đá tại Capri: Ngôi biệt thự nổi tiếng tại Capri không chỉ gây ấn tượng bởi vị trí độc đáo mà còn bởi cách nó hòa vào cảnh quan xung quanh. Được xây dựng sát vách đá, công trình tận dụng tối đa địa hình để mở ra tầm nhìn rộng ra biển. Sự xuất hiện trong bộ phim Le Mépris càng làm nổi bật giá trị thẩm mỹ và biểu tượng của công trình này.
• Kiến trúc đương đại: Không chỉ dừng lại ở các ví dụ lịch sử, cuốn sách còn giới thiệu nhiều công trình hiện đại trên khắp thế giới. Từ các tòa nhà phủ xanh đến những công trình được thiết kế theo địa hình tự nhiên, tất cả đều cho thấy một xu hướng rõ ràng: kiến trúc đang dần quay trở lại với thiên nhiên. Đây không chỉ là lựa chọn thẩm mỹ, mà còn là giải pháp cho những thách thức về môi trường và đô thị hiện nay.

5. Một bách khoa toàn thư khổng lồ về thị giác

Cuốn sách phiên bản cao cấp “Dig it!” gây ấn tượng mạnh nhờ sự kết hợp chặt chẽ giữa hình ảnh và phân tích chuyên sâu. Các bản vẽ phân tích từ SeARCH giúp người đọc nhìn rõ cách công trình được tổ chức trong không gian. Từ vị trí đặt công trình, cách xử lý địa hình đến cấu trúc bên trong, mọi yếu tố đều được thể hiện một cách trực quan.

Song song với đó, ảnh chụp của Iwan Baan mang lại góc nhìn thực tế. Người đọc có thể thấy cách con người sử dụng không gian, cách công trình tương tác với môi trường và cách nó tồn tại trong đời sống hàng ngày. Ông là người từng giành giải Sư Tử Vàng tại Biennale Kiến trúc Venice 2012.

Sự kết hợp này tạo nên trải nghiệm đọc vừa rõ ràng, vừa có chiều sâu, giúp người đọc tiếp cận kiến trúc từ nhiều góc độ khác nhau. Cuối cùng, ấn phẩm bìa cứng này được thiết kế bởi studio đồ họa danh tiếng Mevis & Van Deursen từ Amsterdam, đảm bảo sự đổi mới trong cách trình bày thông điệp.

6. Vì sao Dig it! đặc biệt trong thời đại hiện nay?

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, quỹ đất ngày càng khan hiếm, cách con người xây dựng không gian sống đang đứng trước nhiều thách thức. Việc tối ưu tài nguyên, giảm tác động môi trường và tạo ra không gian bền vững trở thành ưu tiên hàng đầu.

“Dig it!” không đưa ra một giải pháp duy nhất, mà mở ra một hướng tiếp cận mang tính gợi ý. Đó là quay trở lại với những nguyên tắc cơ bản: hiểu địa hình, tôn trọng tự nhiên và xây dựng một cách thông minh. Bjarne Mastenbroek tin rằng việc tiếp cận kiến trúc một cách gắn kết với thực tế địa điểm sẽ dần thay thế các cách tiếp cận hiện đại lỗi thời.

Những ví dụ trong sách không chỉ thuộc về quá khứ. Chúng là những bài học vẫn còn giá trị trong hiện tại và có thể áp dụng cho tương lai. Chính điều này làm cho “Dig it!” trở thành một cuốn sách không chỉ để đọc, mà còn để suy ngẫm và ứng dụng.

Với những kiến trúc sư, kỹ sư, hay đơn giản là người đam mê nghệ thuật và thiên nhiên, “Dig it! Building Bound to the Ground” sẽ là một món quà tặng cao cấp chứa đựng tri thức và cảm hứng bất tận.

“Dig it! Building Bound to the Ground” là một cuốn sách mang tính khám phá sâu sắc. Hãy liên hệ ngay với WiixBook để sở hữu cuốn sách này và bổ sung vào bộ sưu tập của mình một ấn phẩm đỉnh cao từ Taschen!