Ngụ ngôn La Fontaine – Toàn tập ngụ ngôn với bản dịch của các thế hệ dịch giả Việt Nam

Trong kho tàng văn học thế giới, ngụ ngôn La Fontaine không chỉ đơn thuần là những câu chuyện kể về loài vật mà là những bài học luân lý sâu sắc về nhân sinh. Lần đầu tiên tại Việt Nam, “Ngụ ngôn La Fontaine – Toàn tập ngụ ngôn với bản dịch của các thế hệ dịch giả Việt Nam” ra mắt, mang đến một cái nhìn toàn diện nhất về di sản này.

Ấn bản này do Đông A liên kết xuất bản là công trình đồ sộ và nghiêm cẩn nhất về Ngụ ngôn La Fontaine từng được thực hiện tại Việt Nam. Không chỉ đầy đủ về văn bản, ấn bản này còn là một tác phẩm nghệ thuật thực thụ, nơi thơ ca, hội họa và lịch sử ngôn ngữ cùng hội tụ.

NGỤ NGÔN LA FONTAINE TOÀN TẬP

Jean de La Fontaine sinh năm 1621 tại Château-Thierry, miền Champagne nước Pháp. Tuổi thơ gắn bó với rừng núi và các loài sinh vật đã nuôi dưỡng trong ông một trí tưởng tượng phong phú và cái nhìn tinh tế về tự nhiên. Dù từng thử sức với con đường tu hành và luật học, La Fontaine rốt cuộc chọn văn chương như định mệnh đời mình.

Với Ngụ ngôn La Fontaine, ông kế thừa tinh hoa của ngụ ngôn Hy Lạp, La Mã, đặc biệt là Ésope, rồi khoác lên đó hình thức thơ Pháp duyên dáng, hóm hỉnh và sâu cay. Chính sự kết hợp giữa trí tuệ cổ đại và ngôn ngữ hiện đại đã khiến tác phẩm của La Fontaine trở thành “món ăn tinh thần” cho nhiều thế kỷ. Năm 1683, La Fontaine được bầu làm viện sĩ Viện Hàn lâm Pháp, khẳng định vị thế không thể thay thế của ông trong lịch sử văn học châu Âu.

Ấn bản “Ngụ ngôn La Fontaine – Toàn tập ngụ ngôn với bản dịch của các thế hệ dịch giả Việt Nam” được thực hiện theo bản in năm 1868 của nhà Hachette, bao gồm trọn vẹn 12 quyển với 240 ngụ ngôn, lời nói đầu của chính La Fontaine và bài khảo cứu tiểu sử chi tiết.

• Tác giả: Jean de La Fontaine
• Dịch giả: Nhiều thế hệ dịch giả Việt Nam
• Minh họa: Gustave Doré
• Thể loại: Ngụ ngôn, thơ, văn học kinh điển Pháp
• Nhà xuất bản: NXB Văn học
• Đơn vị phát hành: Công ty Cổ phần Văn hóa Đông A
• Kích thước: 25 x 30 cm
• Số trang: 828 trang
• Hình thức: Bìa cứng, in hai màu
• Khối lượng: 3.900 g

1. Ngụ ngôn La Fontaine: Nơi loài vật soi chiếu con người

Ngụ ngôn La Fontaine không chỉ đơn thuần là cuốn sách văn học dành cho trẻ em, mà là một công trình nghệ thuật đồ sộ gồm 12 quyển với 240 bài ngụ ngôn. Trong lời nói đầu của chính mình, La Fontaine đã khẳng định mục đích dùng tiếng cười và hình ảnh loài vật để “dạy bảo người ta”. Nội dung của tác phẩm là một sự pha trộn tinh tế giữa triết học, đạo đức và sự châm biếm sâu sắc về xã hội Pháp thời bấy giờ.

Thay vì những lời răn đe khô khan, tác giả đã xây dựng một “vở kịch lớn” mà sân khấu là rừng xanh và nhân vật là muông thú. Điểm độc đáo của ngụ ngôn La Fontaine nằm ở cách ông “cho loài vật mượn tiếng nói”. Cáo, quạ, sư tử, chó sói, cừu non, ếch, chuột… hiện lên vừa gần gũi vừa sắc sảo. Mỗi nhân vật là một kiểu tính cách con người, một mảnh đời, một thói quen hay một tật xấu quen thuộc trong xã hội. Con Sư tử đại diện cho quyền lực độc đoán, con Cáo tượng trưng cho sự mưu mẹo, hay con Cừu đại diện cho sự ngây thơ, yếu thế.

Không hề giáo điều, La Fontaine kể chuyện bằng giọng thơ nhẹ nhàng, đôi khi hài hước, đôi khi châm biếm. Người đọc bật cười trước những tình huống tưởng như đơn giản, rồi chợt lặng đi khi nhận ra bài học ẩn sau đó. Chính vì vậy, ngụ ngôn của ông có sức sống bền bỉ, vượt qua mọi rào cản thời gian và không gian.

2. Hành trình ngụ ngôn La Fontaine tại Việt Nam

Ngay từ đầu thế kỷ XX, khi chữ quốc ngữ bắt đầu phổ biến, ngụ ngôn La Fontaine đã hiện diện trong đời sống văn hóa Việt Nam. Học giả Nguyễn Văn Vĩnh là người tiên phong chuyển ngữ các bài ngụ ngôn sang thơ Việt, đăng báo từ năm 1907 và in sách năm 1916.

Sau đó, nhiều dịch giả như Tú Mỡ, Huỳnh Lý, Nguyễn Đình và các cây bút hiện đại tiếp tục dịch La Fontaine theo những phong cách khác nhau. Trải qua hơn 100 năm chữ quốc ngữ phát triển, độc giả Việt Nam vốn đã quen thuộc với những bài thơ như “Ve và Kiến” hay “Con cáo và chùm nho”. Tuy nhiên, đó chỉ là những mảnh ghép nhỏ, độc giả Việt Nam vẫn chưa có cơ hội tiếp cận một bản dịch toàn tập đầy đủ.

Ấn bản Đông A lần này là lần đầu tiên trọn vẹn 12 quyển với 240 ngụ ngôn được quy tụ trong một công trình thống nhất, cho thấy sự vận động và phát triển của tiếng Việt qua nhiều thế hệ dịch giả.

Cuốn sách phiên bản đặc biệt này không chỉ có thơ dịch mà còn bao gồm:

• Lời nói đầu của chính La Fontaine: Giúp độc giả hiểu về quan điểm nghệ thuật và mục đích giáo dục của ông.
• Bài khảo cứu của Géruzez: Một công trình nghiên cứu chi tiết về tiểu sử và cuộc đời thăng trầm của nhà thơ Pháp.
• Phần thơ ngụ ngôn: Sắp xếp theo trình tự 12 quyển, bao hàm mọi khía cạnh từ chính trị, xã hội đến đạo đức cá nhân.

Nhưng điểm độc đáo nhất của ấn bản toàn tập này chính là phần dịch thuật. Thay vì chỉ sử dụng một dịch giả, cuốn sách là sự hội ngộ của nhiều thế hệ. Sách bao gồm những bản dịch kinh điển, mang đậm âm hưởng Hán Việt và lối diễn đạt cổ điển của Nguyễn Văn Vĩnh, Tú Mỡ, Huỳnh Lý, Nguyễn Đình. Và cả những bản dịch mới, sát thực với ngôn ngữ hiện đại, giúp lấp đầy khoảng trống của những bài ngụ ngôn chưa từng được chuyển ngữ sang tiếng Việt. Sự “hòa thanh” này không chỉ giúp bạn đọc tiếp cận đầy đủ nội dung tác phẩm mà còn là một tư liệu quý giá để thấy được sự phát triển của ngôn ngữ tiếng Việt trong suốt một thế kỷ qua.

3. Gustave Doré và những minh họa bất hủ

Không thể nhắc đến ấn bản này mà bỏ qua tên tuổi Gustave Doré, bậc thầy minh họa thế kỷ XIX. Doré không chỉ minh họa cho La Fontaine, mà còn để lại dấu ấn sâu đậm với Kinh Thánh, Thần khúc, Don Quixote hay Shakespeare.

Trong Ngụ ngôn La Fontaine, Doré thực hiện 85 bức minh họa khổ lớn và gần 500 minh họa nhỏ. Mỗi bức tranh là một thế giới sống động, nơi con người, thần thánh và loài vật cùng hiện diện trong không gian giàu kịch tính và cảm xúc. Những nét khắc tỉ mỉ tái hiện sống động biểu cảm của các nhân vật, giúp người đọc vừa đọc thơ vừa có thể “xem” câu chuyện một cách chân thực nhất, mở rộng trí tưởng tượng của mình.

4. Giá trị nghệ thuật và đạo đức

Ngụ ngôn La Fontaine là sự kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật thơ và tư tưởng đạo đức. Những bài học trong sách không áp đặt, không răn dạy trực diện, mà để người đọc tự rút ra kết luận. Đó có thể là bài học về khiêm tốn, về sự khôn ngoan, về lòng tham, hay về cái giá của sự kiêu ngạo. Chính sự tinh tế ấy khiến tác phẩm không hề cũ kỹ. Dù xã hội đã thay đổi, bản chất con người vẫn vậy, và ngụ ngôn La Fontaine vẫn còn nguyên sức nặng.

Nhà ngôn ngữ học Silvestre de Sacy từng nhận xét rằng ngụ ngôn La Fontaine chinh phục ba lứa độc giả khác nhau. Trẻ em yêu thích sự sinh động của câu chuyện. Sinh viên văn chương say mê nghệ thuật thơ tinh tế. Người từng trải tìm thấy trong đó những chiêm nghiệm sâu sắc về tính cách và cuộc sống.

Ấn bản toàn tập này giúp ba tầng độc giả ấy gặp nhau trên cùng một trang sách. Trẻ em có thể đọc từng câu chuyện riêng lẻ. Người lớn có thể đọc chậm, suy ngẫm, đối chiếu với đời sống hiện đại. Và người nghiên cứu có trong tay một văn bản chuẩn mực để tham chiếu.

5. Một ấn bản sưu tầm xứng tầm di sản

Với khổ sách lớn 25 x 30 cm, bìa cứng chắc chắn và in hai màu trang nhã, cuốn sách mang dáng dấp của một ấn phẩm sưu tầm. Trọng lượng gần 4 kg cho thấy quy mô và sự đầu tư nghiêm túc của nhà làm sách.

Ấn bản này phù hợp với người yêu văn học kinh điển, gia đình muốn xây dựng tủ sách nền tảng cho trẻ em, giáo viên và sinh viên ngành văn học, cũng như những người sưu tầm sách đẹp. Đây cũng là món quà tặng cao cấp mang giá trị tri thức lâu dài, vừa trang nhã vừa sâu sắc dành cho những ai yêu sách và văn học.

“Ngụ ngôn La Fontaine – Toàn tập ngụ ngôn với bản dịch của các thế hệ dịch giả Việt Nam” là một công trình văn hóa lớn, kết tinh trí tuệ nhân loại, tài năng thi ca, nghệ thuật minh họa và lịch sử ngôn ngữ Việt. Cuốn sách không chỉ để đọc, mà để chiêm nghiệm, gìn giữ và trân trọng. Đặt mua ngay tại WiixBook để sở hữu một trong những ấn bản ngụ ngôn đầy đủ, đẹp và giá trị nhất từng xuất bản tại Việt Nam.