Số Đỏ – Hoạt-Kê Tiểu-Thuyết (theo bản in của NXB Lê Cường năm 1938)

Trong lịch sử văn học Việt Nam hiện đại, hiếm có tác phẩm nào vừa gây cười sảng khoái, vừa để lại dư vị chua chát và suy ngẫm sâu xa như Số đỏ. Ra đời giữa bối cảnh xã hội Việt Nam những năm 1930 nhiều biến động, cuốn tiểu thuyết này vạch trần một xã hội đang say sưa với những giá trị giả tạo.

Phiên bản bìa cứng do Đông A và Nhà xuất bản Văn học liên kết ấn hành, in theo bản gốc năm 1938 của Lê Cường Editeur, mang đến cho độc giả ngày nay cơ hội tiếp cận trọn vẹn một kiệt tác văn chương, cả về nội dung lẫn giá trị sưu tầm.

SỐ ĐỎ – HOẠT-KÊ TIỂU-THUYẾT

Vũ Trọng Phụng (1912 – 1939) là một hiện tượng kỳ lạ của văn học nước nhà. Chỉ với chưa đầy mười năm cầm bút trước khi qua đời ở tuổi 27 vì bệnh lao, ông đã để lại di sản đồ sộ với hơn 30 truyện ngắn, 9 tiểu thuyết và nhiều phóng sự gây chấn động, và hàng trăm bài báo. Được mệnh danh là “vua phóng sự đất Bắc”, ngòi bút của ông sắc lẹm, giọng văn châm biếm độc đáo, phơi bày trần trụi những góc tối, sự nhố nhăng và thói đạo đức giả của xã hội thượng lưu Hà Nội thời bấy giờ.

Điều làm nên sức mạnh văn chương của Vũ Trọng Phụng không chỉ nằm ở sự đả kích gay gắt, mà còn ở một tình yêu đời âm thầm. Như nhà văn Lan Khai từng nhận xét, đằng sau vẻ cay nghiệt của câu chữ là khát vọng tìm kiếm những điều tử tế và nhân bản cho con người.

Phiên bản Số đỏ hiện nay do Công ty Cổ phần Văn hóa Đông A phối hợp với Nhà xuất bản Văn học phát hành là một trong những ấn bản được giới yêu sách đánh giá cao. Sách có khổ 16 x 24 cm, dày 280 trang, trọng lượng khoảng 700 gram. Hình thức bìa cứng, có bìa áo, in màu toàn bộ, mang lại cảm giác chắc chắn và trang trọng. Đây không chỉ là một cuốn sách để đọc, mà còn là một ấn phẩm có giá trị lưu giữ lâu dài trong tủ sách gia đình và là quà tặng sinh nhật, quà tặng kỷ niệm ý nghĩa cho bạn bè yêu văn chương.

Điểm đặc biệt quan trọng là toàn bộ nội dung được in lại theo đúng bản Lê Cường Editeur năm 1938, bản in duy nhất trọn vẹn 20 chương được xuất bản khi Vũ Trọng Phụng còn sống. Trong bản này, tác phẩm được định danh rõ là “hoạt kê tiểu thuyết”, một cách gọi phản ánh chính xác tinh thần giễu nhại của cuốn sách.

• Tác giả: Vũ Trọng Phụng
• Minh họa: Họa sĩ Thành Phong
• Thể loại: Tiểu thuyết trào phúng
• Kích thước: 16 x 24 cm
• Số trang: 280 trang in màu toàn bộ
• Hình thức: Bìa cứng sang trọng, có bìa áo
• Trọng lượng: 700gr

1. Bối cảnh ra đời của Số đỏ

Số đỏ ban đầu được đăng nhiều kỳ trên tuần san Hà Nội Báo từ tháng 10 năm 1936. Tuy nhiên, do tờ báo bị đình bản, tác phẩm chưa kịp đăng hết. Đến năm 1938, nhà in Lê Cường mới xuất bản Số đỏ thành sách riêng với đầy đủ 20 chương.

Tác phẩm ra đời trong bối cảnh xã hội Hà Nội thuộc địa, khi phong trào Âu hóa lan rộng trong tầng lớp tiểu tư sản và thượng lưu thành thị. Những giá trị truyền thống bị đảo lộn, trong khi các chuẩn mực mới lại mang tính hình thức và nửa vời. Chính trong môi trường đó, một nhân vật như Xuân Tóc Đỏ có thể “đổi đời” chỉ nhờ may mắn và sự lố bịch của xã hội.

2. Số đỏ – Hành trình khó tin của Xuân Tóc Đỏ

Nhân vật trung tâm của tiểu thuyết là Xuân Tóc Đỏ, một kẻ xuất thân hạ lưu, làm đủ nghề lặt vặt và sống nhờ cơ hội. Từ một lần tình cờ dính dáng đến sự “ngớ ngẩn” và trào lưu “Âu hóa” mù quáng của giới tiểu tư sản, Xuân liên tiếp gặp vận may khó tin và bỗng chốc bước chân vào tầng lớp danh giá.

Từ một kẻ nhặt banh ở sân quần vợt, do một chuỗi những hiểu lầm và tâm lý sính Tây của xã hội đương thời, Xuân Tóc Đỏ được tôn vinh thành “đốc tờ Xuân”, người hùng thể thao, nhà cải cách xã hội, rồi cuối cùng là một “bậc vĩ nhân” được cả xã hội tung hô. Mỗi bước thăng tiến của Xuân đều gắn với một chuỗi tình huống trớ trêu, phơi bày sự giả dối và nông cạn của những kẻ tự nhận là “văn minh”.

Qua 20 chương truyện, Vũ Trọng Phụng đã dựng lên một xã hội hài hước, nơi cái xấu, cái giả dối lên ngôi một cách “có hệ thống”. Câu chuyện kết thúc khi Xuân đạt tới đỉnh cao danh vọng, để lại cho người đọc một nụ cười chua chát về cái gọi là “số đỏ” trong một xã hội đảo lộn giá trị.

Một điểm cộng lớn của ấn bản này là phần bảng chú thích ở cuối sách. Những từ ngữ tiếng Pháp và các khái niệm ít dùng hiện nay được giải thích rõ ràng, giúp người đọc không bị gián đoạn khi tiếp cận văn bản gốc. Ngoài ra, phụ lục bài viết Con người Vũ Trọng Phụng của Lan Khai mang lại cái nhìn gần gũi hơn về tác giả. Qua đó, độc giả hiểu rằng đằng sau giọng văn sắc lạnh là một con người rất yêu đời và đầy trăn trở.

Đông A đã mời họa sĩ nổi tiếng Thành Phong thực hiện các bức vẽ minh họa cho tác phẩm. Những nét vẽ sinh động, hiện đại của Thành Phong không hề lệch tông mà trái lại, giúp độc giả hôm nay cảm nhận rõ nét hơn giọng văn trào phúng ý nhị và sự châm biếm sâu cay của Vũ Trọng Phụng.

3. Giá trị tư tưởng và nghệ thuật của tác phẩm

Số đỏ không chỉ đơn thuần là một cuốn tiểu thuyết gây cười. Dưới lớp vỏ hài hước là một bức tranh xã hội rộng lớn, nơi mọi tầng lớp đều trở thành đối tượng châm biếm. Vũ Trọng Phụng không chỉ đả kích tầng lớp giàu có hay tiểu tư sản, mà còn phơi bày sự ngớ ngẩn mang tính hệ thống. Từ giới trí thức nửa mùa, những nhà cải cách rởm, đến đám đông dễ dãi tin vào danh tiếng, tất cả đều góp phần tạo nên một xã hội lố bịch.

Về mặt nghệ thuật, ngôn ngữ của cuốn sách văn học hiện thực phê phán này giàu nhịp điệu, sắc sảo và chính xác. Cách xây dựng tình huống liên hoàn khiến câu chuyện luôn giữ được nhịp nhanh, cuốn người đọc đi từ tiếng cười này sang tiếng cười khác, nhưng không hề hời hợt.

Nhiều nhà văn và nhà phê bình đã dành những đánh giá sâu sắc cho tác phẩm này. Nhà nghiên cứu Hoàng Ngọc Hiến từng nhận xét rằng Số đỏ là cả một xã hội hài hước, nơi ai cũng buồn cười, kể cả bình dân.

Nhà văn Vũ Bằng lại liên hệ Số đỏ với đời sống đô thị, khi chứng kiến những đổi thay chóng mặt của con người từ nghèo sang giàu, từ xấu thành đẹp. Còn Nguyễn Tuân thì đặc biệt ấn tượng với khả năng biến những điều bình thường nhất thành văn chương có sức nặng của Vũ Trọng Phụng.

Dù ra đời gần một thế kỷ trước, Số đỏ vẫn giữ nguyên giá trị thời sự. Đọc cuốn sách này, người đọc không chỉ giải trí, mà còn có cơ hội soi chiếu xã hội hiện đại, nơi những trào lưu, danh tiếng và hào nhoáng bề ngoài đôi khi vẫn che lấp giá trị thật.

Tác phẩm giúp người đọc rèn luyện khả năng tư duy phản biện, nhận diện sự giả tạo và hiểu rõ hơn về bản chất con người trong các mối quan hệ xã hội. Đây cũng là cuốn sách nền tảng cho học sinh, sinh viên và những ai muốn tìm hiểu sâu về văn học hiện thực phê phán Việt Nam.

Số đỏ không chỉ là một cuốn tiểu thuyết nổi tiếng. Đó là tấm gương soi chiếu xã hội, là tiếng cười sắc bén nhưng đầy nhân văn của Vũ Trọng Phụng. Phiên bản bìa cứng do Đông A ấn hành là lựa chọn lý tưởng cho những ai muốn đọc trọn vẹn và trân trọng giá trị lâu dài của tác phẩm này. Bạn có thể đặt mua bản bìa cứng chính hãng ngay tại WiixBook để sở hữu một kiệt tác văn học Việt Nam được đầu tư chỉn chu cả về nội dung lẫn hình thức.